Refik Halit Karay’ın “Şeftali Bahçeleri” ve “Sarı Bal” Hikâyelerinde Satir
Satir in Refik Halit Karay’s “Şeftali Bahçeleri” and “Sarı Bal” Stories

Author : Aydoğan KARA
Number of pages : 420-432

Abstract

Satir, önce Yunan ve Latin sanatları içinde gelişir. Bu gelişim seyrinden sonra Roma döneminde “erdemin övülmesi”, “kötü olanın yerilmesi” ilkelerini temel alarak bir sanat formuna dönüşür. Satir, mizahın alt türüdür çünkü satirist, eleştiri objesini kurgusal düzlemde gülüncün alanına taşır ve orada tutar. Sanatçı; bireyi, toplum gruplarını, tüzel kişilikleri ve başkaca unsurları “kurban” olarak seçip eleştirinin hedefine koyabilir. Açık, keskin, saldırgan bir dil ve üslupla ortaya konulan satirik metin, çoğu zaman ironi ve parodi tekniklerinden yararlanır. Satirik metinlerin çözümlenmesi, o metinlerin satirik eleştiri niyeti taşıdığına dair bilinç ve bilgiyi ön koşul olarak dayatır. Zira satirik metinlerde kurgu değil “parçalı yapı” esastır. Buna bağlı olarak, birtakım kurgusal ya da teknik sorunlar söz konusu olabilir. Nedeni, kalabalık sahnelerde gülünç olanın ortaya çıkarılmasının öncelenmesidir. Dolayısıyla çözümlemeye dönük her yaklaşım satirin özelliklerinin bilinmesini gerektirir; bu, eserin amacını ve başarısını açığa çıkarmakla doğrudan ilişkilidir. Türk edebiyatının en güçlü hikâyecilerinden olan Refik Halit Karay; sivri dili, üslubunun gücü, ironiyi yakalayabilme yeteneği dolayısıyla başarılı bir satirist kabul edilebilir. Bu bağlamda Karay’ın Memleket Hikâyeleri’nde yer alan “Şeftali Bahçeleri” ve “Sarı Bal” öyküleri birer satir örneği olarak ele alınma imkânı sunar. Bu incelemenin amacı, anılan öykülerdeki satirik unsurları karşılaştırmalı bir değerlendirmeyle ortaya çıkarmaktır. Nihai olaraksa Karay’ın metinlerindeki satirist tutumların ifşası amaçlanmaktadır.

Keywords

Satir, Refik Halit Karay, Memleket Hikâyeleri, “Şeftali Bahçeleri”, “Sarı Bal”, karnavalesk.

Read:

Download: