“tüş” Sözcüğünün Çok Anlamlı ve Eş Adlı Olarak Kullanımı


Bir sözcüğün birbiriyle bağlantılı birden çok anlamının olması çok anlamlılık (polysemy); sesbilimsel olarak iki ayrı sözcüğün birbirinden bağlantısız anlamları olması ise eş adlılık (homonymy) olarak adlandırılır. Alanyazında birlikte tartışılan bu iki kavramın sınırlarını çizmek kimi zaman zordur. Çok anlamlı bir sözcüğün anlamları, nedensiz tarihsel bir rastlantıdan çok benzer anlamların genişlemesi süreciyle ortaya çıkmıştır. Çok anlamlılık gösteren bir sözcüğün anlamlarından her birinin kökenine gidilebilir ve bu çok anlamlılık/eş adlılık ayrımı için yeterli bir koşul olarak görülür. Tarihsel olarak farklı sözlük-sel birimlerden türeyen sözcükler ise eş adlıdır. Çok anlamlılık ile eş adlılığın ayrımındaki ölçüt anlamların birbirleriyle bağlantılı olup olmadığıdır. Anadili konuşucuları arasında sözcüklerin anlamlarının ilişkili olup olmadığına dair tam bir uzlaşma yoktur.“tüş” sözcüğü de bunlardan biridir. Orhun Yazıtları’ndan itibaren Türkçede işlek olan sözcük, isim ve fiil olarak her bir kullanımda çok farklı anlamlara gelmektedir. Bu özelliğiyle homonim (eş sesli) sözcüklere örnektir. Ancak isim ve fiil görevinde kullanımında kendi içinde de bağlantılı anlamlara sahiptir. Bu nedenle de sözcük bir yönüyle çok anlamlı (polysemy) sözcüklerdendir. Bu çalışmanın amacı, Eski Türkçeden itibaren kullanılan “tüş” sözcüğündeki anlam çeşitliliğini ortaya koymaktır. Çalışmada sözcüğün art zamanlı ve eş zamanlı kullanımı örneklenerek tarihî süreçte geçirdi-ği anlam değişmeleri tespit edilmeye çalışılmıştır.


Keywords


“tüş”, eş adlılık, çok anlamlılık, anlam değişmesi.

Author: Emine GÜLER
Number of pages: 319-336
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/ijlet.12378
Full text:
International Journal of Languages Education
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.