Dîvânu Lugâti’t Türk’ün Türkçe Öğretimindeki Önemi

Author:

Year-Number: 2023-11.2
Number of pages: 112-125
Mendeley EndNote Alıntı Yap

Abstract

Dil öğretimi kültür öğretimi demektir. Kültürün göz ardı edildiği dil öğretimi ile istenilen sonuçlara ulaşılması mümkün değildir. 11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılan Dîvânu Lugâti’t-Türk, sadece Türk dili ve kültürüne ışık tutan bir sözlük değil aynı zamanda Türkçenin eğitimi ve öğretimine de yol, yöntem gösteren özelliklere sahip bir kaynaktır. Kaşgarlı, dilini kaybeden bir milletin çok geçmeden hürriyetini de kaybedebileceği gerçeğini sezdiği için Türk dilinin düştüğü duruma duyarsız kalmamış ve Türkçeyi savunma görevini üstlenmiştir. Kaşgarlı bu çalışma ile ayrıca derinleşerek ayrılma istidadı gösteren farkları azaltmayı, dil ve kültür bakımından bütün Türk boylarını birleştirmeyi düşünmüştür. Burada koyduğu bütün ölçüler, bu ana düşünce ve amaca hizmet edecek şekilde düzenlenmiştir. Kaşgarlı Mahmut, Türk topluluklarını bir arada tutacak en temel ögenin, kültürün temelini teşkil eden dil olduğunu eserinde her fırsatta vurgulamaktadır. Bütün Türkler ifadesini sıkça kullanması da soy birliğine verdiği önemi açıkça göstermektedir. Günümüzde Türkçe öğretiminin hedef kitleleri hızla çoğalmaktadır. Türkçe öğretimi alanında yeni materyallerin hazırlanması ve donanımlı eğiticilerin yetiştirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla hem ana dili hem de yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün ilkeleri ışığında yapılması gerektiğini düşünmekteyizDil öğretimi kültür öğretimi demektir. Kültürün göz ardı edildiği dil öğretimi ile istenilen sonuçlara ulaşılması mümkün değildir. 11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılan Dîvânu Lugâti’t-Türk, sadece Türk dili ve kültürüne ışık tutan bir sözlük değil aynı zamanda Türkçenin eğitimi ve öğretimine de yol, yöntem gösteren özelliklere sahip bir kaynaktır. Kaşgarlı, dilini kaybeden bir milletin çok geçmeden hürriyetini de kaybedebileceği gerçeğini sezdiği için Türk dilinin düştüğü duruma duyarsız kalmamış ve Türkçeyi savunma görevini üstlenmiştir. Kaşgarlı bu çalışma ile ayrıca derinleşerek ayrılma istidadı gösteren farkları azaltmayı, dil ve kültür bakımından bütün Türk boylarını birleştirmeyi düşünmüştür. Burada koyduğu bütün ölçüler, bu ana düşünce ve amaca hizmet edecek şekilde düzenlenmiştir. Kaşgarlı Mahmut, Türk topluluklarını bir arada tutacak en temel ögenin, kültürün temelini teşkil eden dil olduğunu eserinde her fırsatta vurgulamaktadır. Bütün Türkler ifadesini sıkça kullanması da soy birliğine verdiği önemi açıkça göstermektedir. Günümüzde Türkçe öğretiminin hedef kitleleri hızla çoğalmaktadır. Türkçe öğretimi alanında yeni materyallerin hazırlanması ve donanımlı eğiticilerin yetiştirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla hem ana dili hem de yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün ilkeleri ışığında yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.

Keywords

Abstract

Language teaching means culture teaching. It is impossible to reach the desired results with a language teaching in which culture is ignored. Dîvânu Lugâti’t-Turk written by Kaşgarlı Mahmut in the 11th century, is not only a dictionary that enlightens the Turkish language and culture, but also a guide that shows a path and a method in teaching Turkish. As he foresaw the reality that a nation loosing its language could soon loose its freedom,  Kaşgarlı could not be indifferent to the predicament of Turkish language and set forth on defending Turkish. Moreover, with this work, Kaşgarlı aimed to reduce the differences fostering the tendencies of separation and unite all the Turkic tribes with respect to language and culture. All the criteria he set here were arranged to serve this main idea and purpose. Kaşgarlı Mahmut continually emphasizes the idea that the fundamental element that can hold the Turkic communities together is the language that is the essence of culture. His frequent use of ‘All Turks’ also clearly shows the importance he attaches to consanguinity. Today, the target groups of teaching Turkish have been rapidly widening. In the field of teaching Turkish, fresh materials are needed to be prepared as well as qualified instructors are required to be trained. Thus, we believe that teaching Turkish both as a mother language and foreign language should be conducted in accordance with the principles of Dîvânu Lugâti’t-Turk.

Keywords