Kendi Ninnisini Dillendiren Bir Hanım Şair: Gülperî Hanım


Edebiyatın tarihsel geçmişi içerisinde, sözlü edebiyat ürünleri arasında yer almış olan ninni, kadının analık vasfının eğiticilik yö-nüyle değer kazandığı ve kendi mısraları ile tınısının üreticilik özelliğiyle ön plana çıktığı önemli bir kazanımdır. Türkçenin ilk sözlüğü olarak bilinen Divânü Lugâti’t-Türk’te “balu balu” şeklinde geçen ninni Arapça’da “tehvide”, Farsça’da ise, “lâlâ” keli-meleriyle karşılanmaktadır. Halk edebiyatı ile Divan Edebiyatı’nın müştereklerinden biri olarak kabul edilen ninniler içerdikleri edebi sanatlar ve lirik söyleyişlerle de dikkat çekmektedir. Divan Edebiyatı’nda görülen en eski örneklerden biri Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk adlı eserindeki bölümdür. Divan Edebiyatı’nda görülen bir diğer ninni örneği de Şeref Hanım’a aittir. Şeref Hanım Divanı’nda bulunan ve murabba şeklinde yazılmış olan bu iki ayrı ninni 20 ve 12 bentten oluşmaktadır. Çalışmamıza konu olan ve Gülperi Hanım tarafından yazılan ninni ise, bahsi geçen ninnilerden farklı özellik taşımaktadır. Bu ninni örneğinde şair bir başkasına değil, kendisine ninni söylemektedir. Bu ilginç durumun sebebini belirlemek üzere Gülperi Hanım’ın hayat hikayesine bakmakta yarar vardır. Gülperi Hanım’ın isminin ilk olarak geçtiği kaynakta, onun Çerkez asıllı bir cariye olduğu ve Mısır valilerinden İbrahim Paşa’nın hanımı Hoşyar Hanım’ın sarayında bulunduğu belirtilmektedir. Cariye olarak saraya geçiş hikayesinden önce, kendisinin anne sütü emen bir bebek oluşu ve yuvasından ayrılışını, şiir yoluyla anlatan Gülperi Hanım, dizeleriyle annesi ve ailesinden ayrılışının kendisini nasıl üzdüğünü belirtmektedir. Ailesinden koparıldıktan sonra dönemin bir gerçeği olan köle pazarında satılan Gülperi Hanım, kendisinin bir cariye olarak alınışını yine dizeleriyle ifade etmektedir. Özellikle XIX. yüzyıl ortaları ile XX. yüzyıl başlarında Mısır’da klasik edebiyat alanında önemli kadın şairler yetişmiştir. Klasik edebiyatın ülkedeki kadın temsilcilerinden olan Gülperi Hanım’ın şiirleri ve hayat tarzı da dikkat çekicidir. Bu çalışmada kendi ninnisini söyleyen bir şair olarak kısaca Gülperi Hanım tanıtılarak klasik edebiyatta Şeyh Galib’de de örneğine rastlanan ninnisi üzerinde durulacaktır.


Keywords


Gülperi Hanım, Klasik Türk Edebiyatı, ninni

Author: Filiz KALYON
Number of pages: 124-134
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/ijlet.41781
Full text:
Paylaş:
International Journal of Languages Education
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.