Halide Edip Adıvar’ın İlk Dönem Romanlarında Muhafazakâr Kadınlar
Conservative Women in the First Period of Halide Edip Adivar's Novel

Author : Erdem Dönmez
Number of pages : 127-148

Summary

Değişim süreçlerinde ortaya çıkan bir kavram olarak muhafazakârlık, değişime radikal bir karşı çıkıştan ziyade belli başlı ilkelerle uyum sağlamayı esas alan bir düşünce üslubudur. Modernleşmeyi kendi tecrübelerinin ötesinde taklit yoluyla hayata geçiren Batı dışı toplumlar, kendi geleneksel değerleriyle Batı’dan aktarılan yenilikler arasındaki çatışmaları muhafazakâr bir yaklaşımla sentezlemeye çabalar. Türk modernleşmesinin de böyle bir tavırla başlayıp bugünlere uzandığını söylemek mümkündür. 1884 doğumlu Halide Edip Adıvar, Osmanlı İmparatorluğundan Türkiye Cumhuriyetine geçiş sürecindeki en büyük kırılmalara şahit olmuş bir kadın aydın olarak siyasi ve sosyal anlamda hızla Batılılaşan Türk toplumunun çatışmalarına hemen her sahada çözüm üretmeye çalışmıştır. Yetişme koşulları itibariyle muhafazakâr bir kimlik kazanan Halide Edip, kadın algısının değiştiği dönemde yazı hayatına başlamış ve modernleşmeyi bilhassa kadının dönüşümüne dair bir mesele olarak yorumlamıştır. O, modernleşmeyle birlikte kadının bireyleşmesi, sosyal/siyasal hayata katılımı gibi meseleleri gündeme getirmiş, diğer taraftan yenileşen kadının aynı zamanda aile içindeki geleneksel rollerini muhafaza etmesi gerektiği görüşüyle ideal bir Doğu-Batı sentezi kurmayı amaçlamıştır. İlk dönem romanlarının kadın karakterlerini bu çizgide kurgulayan Halide Edip, modernleşmeyle değişen kadın algısına yön vermeye çalışmıştır. Bu çalışmada Halide Edip’in kadın merkezinde gelişen Raik’in Annesi, Seviyye Talip, Handan ve Yeni Turan adlı romanlarındaki kadın karakterler dikkate alınarak Batılılaşma sonrası değişen kadının ne ölçüde bireyleşebildiği, bu sürecin gelenekle hangi noktalarda çatıştığı tartışılacak ve yazarın alternatif olarak idealize ettiği kadınların muhafazakâr düşünceyle ilişkisi değerlendirilecektir.

Keywords

Türk modernleşmesi, muhafazakârlık, Halide Edip Adıvar, roman, yeni kadın.

Read:866

Download: 295