SARI UYGURCA ÜZERİNE ETİMOLOJİK DENEMELER
ETYMOLOGICAL ATTEMPTS ON YELLOW UYGHUR

Author : Özlem AYAZLI
Number of pages : 290-313

Abstract

Bu çalışmanın konusu Sarı Uygurca üzerine etimolojik bir sözlük oluşturmaktır. Sergey Yefimoviç Malov tarafından 1957 yılında Sarı Uygurca-Rusça sözlük yayımlanmıştır. Bu çalışmada bu sözlüğün “A” maddesi ve madde içerisindeki cümle örnekleri Türkiye Türkçesine çevrilmiş, çeviri yapıldıktan sonra sözcüklerle ilgili etimolojiler verilmiş ve madde başları hem tarihî hem de modern Türk dilleri ile karşılaştırılmıştır. Sözlüğün “A” maddesinde toplam 259 sözcük tespit edilmiştir. Bu sözcüklerden 18 tanesi Moğolcadan, 4 tanesi Tibetçeden, 2 tanesi de Çinceden alıntıdır. Sarı Uygurca sözlüğün A maddesi çerçevesinde diğer Türk dilleri ile yapılan karşılaştırma sonucunda ortaya çıkan veriler ise şöyledir: Sarı Uygurca ile Kuzey ve Güney Sibirya Türk dillerinde 30 tane ortak Türkçe sözcük tespit edilmiştir. Tespit edilen bu temel eylemler ve isimler şunlardır: aç-, açı-, açıg, açıt-, agıl, agır, agır-, agıs, agrık, al-, ala, alın, alın-, alkış, altı, alton, ana, andan, ara, art-, as, asıru, at “at”, at “isim”, at-, attıg, ay, ayak, azak, azgır. Sarı Uygurca söz varlığının 87 tanesi Hakasçada, 75 tanesi Tuvacada, 69 tanesi Altaycada, 46 tanesi de Yakutçada saptanmıştır. Ortaya çıkan bu veri Sarı Uygurcanın Sibirya dillerinden Hakasça ve Tuvaca ile yakından ilgili olduğunu teyit etmektedir. “A” maddesinin söz varlığı doğrultusunda bütün modern dillerde ya da dil gruplarında kimi ses değişikleri ile görülen 36 ortak sözcük belirlenmiştir: a, aç-, açı-, açıg, açık, açıt-, ağına-, agır, agır-, ak, ak-, aksa-, aksak, agıs, al-, ala, alın-, alkış, altı, altın, andan, ara, arıg, arka, art-, as, as-, at “at”, at “isim”, attıg “süvari”, ay, ayak, azak, azgır, azır-, azuk.

Keywords

Balkanlar, Şiir, Coğrafya, Osmanlı, Türk Tarihi.

Read: 1,329

Download: 779